Davida Rochman,

Wybór wkładki gramofonowej w czasie renesansu płyt winylowych

Kto by przypuszczał, że w czasach, gdy Apple iTunes sprzedał 800 milionom klientów ponad 35 miliardów piosenek (i sprzedaż nadal wzrasta), odrodzi się rynek starych analogowych płyt winylowych. Co jest szczególnie zaskakujące, główne zainteresowanie w tym obszarze wykazuje pokolenie Y.

Dane na ten temat są różne w zależności od źródła, ale sprzedaż płyt winylowych wyraźnie wzrasta:

  • W artykule z lutego 2015, San Francisco Chronicle przytoczył dane Nielsen SoundScan, które wskazywały wzrost sprzedaży płyt winylowych o 51% w okresie od 2013 do 2014 roku, z wynikiem 9,2 miliona płyt winylowych sprzedanych w 2014 roku.
  • Większość najważniejszych nowych tytułów ma również wersję winylową
  • Wydawnictwa płytowe ponownie wydają w postaci płyt winylowych dorobek takich artystów jak The Beatles, The Rolling Stones czy Bob Dylan
  • W ostatnim czasie powstało kilkanaście tłoczni płyt winylowych, które dołączyły do kilku jeszcze ocalałych, co zauważył The New York Times

Audiofile od samego początku zachwycają się ciepłem i głębią brzmienia płyty winylowej, ale nowa publiczność odkryła przyjemność z czytania informacji zawartych w dołączonych wkładkach, podziwiania okładki albumu, z całego tego mistycznego rytuału związanego ze zmienianiem płyt, z tworzenia kolekcji płyt, czy też ciągłego krążenia po sklepach z używanymi płytami w celu znalezienia idealnego egzemplarza The Velvet Underground & Nico.

Wkładki gramofonowe Shure

Shure rozpoczął produkcję wysokiej jakości wkładek gramofonowych już w roku 1937 i istotnie przyczynił się do rozwoju w tej dziedzinie. Ralph Glover oraz Ben Bauer byli pionierami w obszarze projektowania wkładek gramofonowych o konstrukcji z “pochyloną igłą”, która cechuje się zminimalizowanym zużyciem płyty przy równoczesnej poprawie reprodukcji dźwięków, a Jim Kogen rozwinął zagadnienie “trackability”. Firma Shure wyprodukowała pierwszą wkładkę gramofonową, która pozwala na odtwarzanie płyt długogrających oraz 78 RPM, pierwszą wkładkę, której siła śledzenia rowka wynosiła tylko jeden gram oraz pierwszą wkładkę, która spełniała wymagania nagrań stereo.

Wkładki gramofonowe Shure

Wkładki gramofonowe Shure w prawie każdym sklepie muzycznym

W szczytowym okresie produkcji wkładek gramofonowych przez firmę Shure w latach 60- oraz 70-tych produkowanych było około 28000 wkładek dziennie. Wkładki Shure były w prawie każdym domu, restauracji, rozgłośni radiowej oraz klubach nocnych w Stanach Zjednoczonych Ameryki.

Ogromna popularność odtwarzaczy CD datowana od 1988 roku spowodowała fatalny spadek popytu na wkładki gramofonowe. Rynek ten niemalże zniknął. Wyjątek stanowili audiofile, rozgłośnie radiowe i pokolenie wyżu demograficznego, którzy to potrzebowali zamiennych wkładek dla swoich ogromnych kolekcji płyt. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych firma Shure zaobserwowała, że wycofane z oferty oraz zalegające w magazynach igły Shure zaczęły być rozchwytywane przez amerykańskich skreczujących DJ-ów, którzy podróżowali do Azji. W tym czasie scratching zdominował scenę DJ-ską. Shure M44-7 był i nadal jest pierwszym wyborem w tym obszarze.

Dzisiaj Shure produkuje osiem modeli wkładek gramofonowych dla DJ-ów, miłośników jazzu, kolekcjonerów płyt winylowych 78 RPM oraz wszystkich innych miłośników czarnych krążków.

Jak działa wkładka gramofonowa

Wkładka gramofonowa to urządzenie elektromechaniczne o miniaturowej wielkości, które przekazuje do całego systemu dźwiękowego informacje o tym, co dzieje się wzdłuż prawie kilometrowego rowka, który jest nacięty na typowej płycie analogowej.

Wkładki gramofonowe, podobnie jak mikrofony i słuchawki zawierają przetworniki, które przekształcają jedną formę energii na inną. Wkładki gramofonowe robią to przez odwzorowywanie nierówności ścian rowka na sygnały elektryczne. Pionierem tej technologii był Thomas Edison, który opracował ją już w 1877 roku, korzystają z igły poruszającej się po pokrytej cynkiem folii lub cylindrze z warstwą wosku.

Igła porusza się w rowku wykonując ruch w płaszczyźnie pionowej i poziomej. Cewka z drutu oraz magnes znajdujące się na drugim końcu igły generują na podstawie jej drgań sygnał audio o bardzo niewielkim poziomie.

Wnętrze wkładki gramofonowej z ruchomym magnesem

Wnętrze wkładki gramofonowej z ruchomym magnesem

Obecnie dostępne są wkładki gramofonowe o dwóch podstawowych konstrukcjach: z ruchomym magnesem (MM) lub z ruchomą cewką (MC). (Audiofile mogą jeszcze wspomnieć o konstrukcjach Moving Micro Cross (MMC) oraz Moving Iron, ale są one znacznie mniej powszechne.)

Wszystkie wkładki gramofonowe Shure mają konstrukcję z ruchomym magnesem (MM). Niewielki magnes znajdujący się na drugim końcu igły jest zawieszony między dwiema cewkami. Wibrowanie magnesu powoduje indukowanie niewielkiego natężenia prądu w cewkach. Wkładki gramofonowe Shure są kompatybilne ze wszystkimi wejściami Phono sprzętu stereo, co zwiększa ich użyteczność. Kolejną zaletą jest to, że igła może być wymieniana.

Wkładki z ruchomą cewką (MC) są odwrotnością konstrukcji MM i posiadają cewki przymocowane do drugiej końcówki igły lub jej wspornika. Magnes jest umieszczony w pobliżu cewek, które są wykonane z bardzo cienkiego drutu. Wkładki MC mają jeszcze niższy poziom sygnału wyjściowego (wynikający z mniejszej cewki) i z tego powodu zazwyczaj wymagają dodatkowej obecności przedwzmacniacza, który zwiększa jego wartość. Niektórzy audiofile uważają, że mniejsza masa układu zapewnia większą swobodę reakcji igły, lepsze śledzenie rowka i bardziej precyzyjny dźwięk. Igła w tej konstrukcji nie może być wymieniana przez użytkownika.

Wybór wkładki gramofonowej

Decyzję o tym, która wkładka gramofonowa będzie najlepsza dla nas, powinniśmy podjąć po uwzględnieniu kilku aspektów.

Mocowanie standardowe czy typu P-mount

Musimy wiedzieć, w jaki sposób wkładka, którą zamierzamy kupić, jest mocowana do ramienia gramofonu. W tym względzie istnieją dwa rodzaje wkładek:

  • Mocowanie standardowe, które jest najczęściej stosowane. Dwie śruby oddalone od siebie o pół cala, dwa otwory w korpusie wkładki umożliwiające przymocowanie jej do uchwytu wkładki (headshell), a całość mocowana jest do ramienia.
  • Mocowanie P-mount, spotykane głównie w gramofonach marki Technics: cztery wypusty z tyłu wkładki wciskane bezpośrednio w ramię gramofonu. Śruba mocująca przechodzi przez bok wkładki na jej końcu i stabilizuje jej pozycję w ramieniu.
Eliptyczna igła Shure

Eliptyczna igła Shure

Igła ze szlifem eliptycznym (Bi-radial) lub sferycznym

Igła jest tak naprawdę sercem i duszą wkładki gramofonowej i stanowi około 90% jej ceny. Prawie wszystkie igły mają końcówki wykonane z diamentu syntetycznego. Występują dwa podstawowe kształty szlifu końcówki igły: eliptyczny i sferyczny. Igły eliptyczne odbierają więcej informacji z rowka płyty i są zazwyczaj wybierane przez audiofilów. Natomiast DJ-e najczęściej wybierają igły sferyczne, ponieważ są one osadzone wyżej w rowku i powodują mniejsze zużycie płyty.

Audiofil, DJ czy konwersja płyt LP

Obecnie każdy producent wkładek gramofonowych, w tym również Shure, opracował modele, które posiadają właściwości odpowiadające potrzebom określonych segmentów rynkowych. Wytrzymała konstrukcja i charakterystyka brzmieniowa wkładek gramofonowych przeznaczonych dla DJ-ów sprawia, że nie są one odpowiednie do słuchania osobistego. Podobnie nie będziemy zadowoleni z odsłuchu płyty LP Daft Punk, gdy gramofon będzie wyposażony we wkładkę przeznaczoną dla płyt 78 RPM.

Budżet

Wierzcie lub nie, ale są wkładki gramofonowe, które kosztują 15000 USD, ale oczywiście są one w części wykonane ze złota. Rodzące się w tym aspekcie pytania to: na jaki wydatek możemy sobie pozwolić i jak dobry jest nasz gramofon? Raczej nie będziemy chcieli używać wkładki kosztującej 600 USD na gramofonie kosztującym 100 USD.

Ceny wkładek gramofonowych Shure przeznaczone do odsłuchu osobistego zaczynają się od ok. 200 PLN, (M92E) a najdroższa wkładka Shure White Label dla DJ-ów klubowych kosztuje ok. 600 PLN. Dostępnych jest wiele wysoko ocenianych gramofonów, których ceny zaczynają się od około 250 USD.

Wkładki gramofonowe do odsłuchu osobistego oraz dla audiofilów

Wkładka gramofonowa Shure M92E

M92E

Wkładka gramofonowa 78 RPM
Bardzo precyzyjne śledzenie rowka oraz płaska charakterystyka częstotliwościowa.

Wkładka gramofonowa Shure M97XE

M97XE

Audiofilska wkładka gramofonowa
Miękkie brzmienie i ekstremalnie dokładna reprodukcja dźwięku w całym zakresie częstotliwości.

DJ-e i turntabliści

Wkładka gramofonowa Shure SC35C

SC35C

Wkładka gramofonowa dla DJ-ów

Zaprojektowana do użycia podczas miksowania House/Techno. Niski poziom zużycia rowka pozwala na wydłużenie żywotności płyt winylowych. Wysoka odporność na przeskakiwanie zapewnia dodatkowe zabezpieczenie przed back-cueing.

Wkładka gramofonowa Shure M44G

M44G

Wkładka gramofonowa dla DJ-ów
Idealna w przypadkach, gdzie potrzebna jest wszechstronność użycia. Odpowiednia zarówno do intensywnego stratchingu oraz miksowania.

Wkładka gramofonowa Shure M44-7

M44-7

Wkładka gramofonowa dla turntablistów
Zaprojektowana dla skreczujących DJ-ów. Jej konstrukcja zapewnia brak przeskoków igły nawet w najbardziej niekorzystnych warunkach pracy.

Wkładka gramofonowa Shure Whitelabel

Shure Whitelabel

Wkładka gramofonowa dla DJ-ów
Dostosowana do użycia w środowiskach klubowych. Charakteryzuje się solidnym basem, dobrze wyrównanym środkiem oraz zaakcentowaną górą.

Klika słów o konserwacji wkładki gramofonowej

Końcówka igły powinna zapewnić od 800 do 1000 godzin odtwarzania. Możemy wydłużyć żywotność igły oraz podnieść jakość dźwięku przez utrzymanie płyt winylowych oraz igły w czystości. Istnieje wiele sposobów czyszczenia płyt oraz igły z wykorzystaniem preparatów dostępnych w supermarketach po wyspecjalizowane produkty kierowane do audiofilów. (Wiele z nich można znaleźć na YouTube.) Dobrym zwyczajem jest czyszczenie zarówno igły, jak również płyty przed każdym ich użyciem.

Prawdą jest też to, że nawet przy właściwej konserwacji, intensywne odtwarzanie tej samem ulubionej płyty winylowej powoduje jej stopniowe zużycie. W tym względzie należy zwrócić szczególną uwagę na instrukcje producenta dotyczące ustawienia wkładki mikrofonowej, siły nacisku igły oraz anti-skatingu (kompensacji siły dośrodkowej).

O Autorze

Davida Rochman

A Shure associate since 1979, Davida Rochman graduated with a degree in Speech Communications and never imagined that her first post-college job would result in a lifelong career that had her marketing microphones rather than speaking into them. Today, Davida is a Communications Manager, lending her skills to a wide spectrum of activities, from public relations and social media to content development and sponsorships.