Marc Henshall,

Zasilanie fantomowe (Phantom power) brzmi nieco zabawnie, nieprawdaż? Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z nagrywaniem domowym, to określenie może wprawiać w zakłopotanie. Na szczęście możemy pomóc...

czym-jest zasilanie-fantomowe

Zasilanie fantomowe jest określeniem związanym z procesem dostarczania prądu stałego (DC – Direct Current) do mikrofonów, które wymagają zasilania wbudowanych w nie układów aktywnych. Wszystkie mikrofony pojemnościowe takie jak Shure KSM posiadają wbudowane obwody aktywne, który wymagają zapewnienia zasilania fantomowego.

W jaki sposób działa zasilanie fantomowe?

Zasilanie może być zapewnione przez użycie baterii, którą umieszcza się wewnątrz mikrofonu, a przykładem może być mikrofon Shure PGA81, który jest zasilany jedną baterią AA. Alternatywnie (i zdecydowanie najczęściej) zasilanie DC jest zapewniane z przedwzmacniacza lub miksera i przekazywane do mikrofonu za pośrednictwem przewodu mikrofonowego. Ta metoda jest określana jako zasilane fantomowe. Światowym standardem zasilania fantomowego jest napięcie prądu stałego od 11 do 52 woltów (typowe mikrofony studyjne działają z napięciem 48 V). Na przedwzmacniaczu zazwyczaj znajduje się przycisk opisany jako 48V, który pozwala na włączenie/wyłączenie zasilania fantomowego. Zdarza się jednak, że niektóre stare miksery i tanie interfejsy audio nie zapewniają zasilania fantomowego. W takim przypadku można użyć dodatkowego modułu zasilacza fantomowego, który umieszcza się między mikrofonem pojemnościowym a przedwzmacniaczem (mikserem).

Czy zasilanie fantomowe może uszkodzić mikrofony dynamiczne?

Mikrofon dynamiczny, taki jak SM58, nie wymaga zapewnienia zasilania fantomowego, ponieważ nie posiada on wbudowanych aktywnych układów elektronicznych. Włączenie zasilania fantomowego w przypadku większości mikrofonów nie powinno doprowadzić do ich uszkodzenia. Nowoczesne mikrofony dynamiczne są zaprojektowane w taki sposób, aby bez żadnych problemów tolerować obecność zasilania fantomowego. Należy jednak w każdym z przypadków zapoznać się z informacjami zawartymi w instrukcji obsługi lub skontaktować się z producentem, aby mieć pewność, że nie jest to zabronione. Szczególnie dotyczy to mikrofonów wstęgowych.

Warto podkreślić, że dobrą praktyką jest wyłączenie zasilania fantomowego przed podłączeniem lub odłączeniem mikrofonu w celu uniknięcia różnych potencjalnych impulsów napięcia, trzasków i głośnych dźwięków, które mogą uszkodzić głośniki / słuchawki.

Dlaczego jest to określane jako zasilanie fantomowe?

Mikrofony pojemnościowe produkowane w latach 30., 40. oraz 50. minionego stulecia wymagały do pracy obecności specjalnego zasilacza sieciowego. Ten zasilacz znajdował się bardzo często obok mikrofonu i zazwyczaj był duży, ciężki i niewygodny w użytkowaniu. W latach sześćdziesiątych rozpoczęto pracę nad nowym rozwiązaniem zasilania, które wyeliminowałoby potrzebę używania oddzielnego zasilacza sieciowego.

Liderami w zakresie prac w tym temacie były firmy Schoeps oraz Neumann (niemieccy producenci mikrofonów). Ich działania w tym temacie zostały uwieńczone przedstawieniem nowego standardu zasilania mikrofonów pojemnościowych. W tym rozwiązaniu napięcie prądu stałego potrzebne do działania mikrofonów pojemnościowych jest zapewniane przez konsoletę mikserską i dostarczane do mikrofonu za pośrednictwem przewodu mikrofonowego. W ten sposób wyeliminowano potrzebę używania zewnętrznych zasilaczy sieciowych. Ale jak nazwać zasilacz, który działa, ale go nie widać? To jest zasilacz fantomowy! - Źródło: Shure Inc Applications Engineering 

Marc Henshall

Marc forms part of our Pro Audio team at Shure UK and specialises in Digital Marketing. He also holds a BSc First Class Hons Degree in Music Technology. When not at work he enjoys playing the guitar, producing music, and dabbling in DIY (preferably with a good craft beer or two).