Nagrywanie domowe: Zastosowania

Podcasting – Rejestrowanie mowy

W przypadku rejestrowania mowy, szczególnie wysokiej jakości podcastingu, należy stosować się do tych samych reguł, które obowiązują podczas nagrywania wokalu. Prostsze nagrania, np. dogrywanie komentarzy do prywatnych nagrań wakacyjnych mogą być dokonywane przy użyciu mikrofonów dynamicznych. Dźwięk nie będzie całkowicie naturalny i pełen szczegółów, ale z drugiej strony nie będzie też słychać dźwięków oddychania.

Rejestrowanie wokalu

W przypadku nagrywania wokalu preferowany jest mikrofon pojemnościowy, ponieważ zapewnia on bardziej naturalną i pełną szczegółów reprodukcję głosu. Standardowym wyborem w przypadku wokalu są mikrofony pojemnościowe z dużą membraną. Zwykle cechują się one wyższym poziomem wyjściowym, niższym poziomem szumów własnych oraz lepszą charakterystyką w zakresie niskich częstotliwości, co w efekcie pozwala uzyskać wysokiej jakości brzmienie „hi-fi”.

Bardzo silne dźwięki wybuchowe (pojawiające się zwykle przy zgłoskach „p”, „t”, „d” oraz „b”) mogą bardzo zakłócać ostateczną postać nagrania. Owiewki oraz filtry pop pozwalają ograniczyć te dźwięki. Umożliwiają one również utrzymanie stałej odległości od mikrofonu podczas nagrywania. Więcej informacji na temat filtrów pop znajduje się w rozdziale 10. Mikrofon należy trzymać w odległości około 20 do 30 cm od ust. Ta odległość jest wystarczająco mała, aby minimalizować odbieranie niepożądanych odbić dźwięków oraz pogłosu pomieszczenia, ale też wystarczająco duża, aby zminimalizować szumy oddychania i ruchu ust.

Nie należy trzymać mikrofonu zbyt blisko. „Zjadanie mikrofonu” może zmniejszać zrozumiałość słów. Należy pamiętać, że nawet kartka papieru może odbijać dźwięki, a te odbicia pogarszają jakość brzmienia. Tak więc jeśli trzeba przeczytać tekst z kartki, należy upewnić się, że do mikrofonu nie trafiają też odbicia dźwięków.

 

PORADA: Zrozumiałość słów
Uzyskanie najbardziej naturalnej reprodukcji dźwięków nie zawsze jest priorytetem podczas nagrań wokalnych – o wiele ważniejsza jest zrozumiałość słów. Wzmocnienie częstotliwości w zakresie 2 – 4 kHz pozwala zwiększyć zrozumiałość słów, bez zwiększania głośności ścieżki. Niższe częstotliwości sprawiają, że głos brzmi cieplej, jednak zmniejsza się też jego czytelność, tak więc ograniczenie ich może być dobrym sposobem na poprawę brzmienia wokalu.

 

Nagrywanie instrumentów

Perkusja

Zestaw perkusyjny jest jednym z najbardziej skomplikowanych instrumentów do nagrania. Chociaż istnieje wiele różnych metod, niektóre wspólne techniki i reguły należy poznać i stosować. Ponieważ różne elementy zestawu perkusyjnego mają bardzo różne dźwięki, powinny być one rozpatrywane jako poszczególne instrumenty lub przynajmniej jako małe grupy danego typu instrumentów: bęben basowy, werbel, tomy, talerze i instrumenty perkusyjne.

Podczas umieszczania mikrofonu powinniśmy nie tylko skupiać się na znalezieniu optymalnego punktu „sweet spot”, ale też równocześnie próbować uniknąć odbierania dźwięków z innych instrumentów. W tym zastosowaniu najlepiej sprawdzają się mikrofony o charakterystyce superkardioidalnej.

Energia brzmienia bębna basowego jest zasadniczo skupiona w dwóch obszarach: bardzo niskich częstotliwościach oraz „ataku”. Zazwyczaj mikrofon jest umieszczony wewnątrz bębna basowego z ramieniem statywu umieszczonym kilka lub kilkanaście centymetrów od membrany z pedałem. Im mikrofon jest umieszczony bliżej tej membrany, tym otrzymamy mocniejszy atak. Odsunięcie mikrofonu dalej od tej membrany łagodzi atak.

Umieszczenie mikrofonu bliżej krawędzi pozwala uzyskać dźwięk mniej basowy, ale bardziej zróżnicowany. Do omikrofonowania bębna basowego zaleca się użycie dedykowanych mikrofonów. Ich charakterystyka częstotliwościowa oraz duże wymiary są zoptymalizowane pod kątem niskich częstotliwości bębna basowego. Cechuje je dobra charakterystyka w zakresie niskich częstotliwości, podbicie pasma ataku, a powyżej 6 kHz (około) częstotliwości są wyraźnie odcinane.

Werbel jest typowo omikrofonowywany od strony górnej membrany, przy obręczy i w odległości 2 – 7 cm nad membraną, przy użyciu mikrofonu dynamicznego o charakterystyce kardioidalnej lub superkardioidalnej. Jeśli będziemy korzystać z mikrofonu superkardioidalnego, powinniśmy uważać, aby od tyłu nie zbierać też dźwięków hi-hatu.

Tomy mogą być omikrofonowane przy użyciu mikrofonów dynamicznych lub pojemnościowych, w taki sam sposób jak werbel. Zaletą małych mikrofonów pojemnościowych z gęsią szyją jest to, że mogą być one bezpośrednio przymocowane do obręczy bębna i nie ma wówczas potrzeby stosowania statywów. Dodatkowo mikrofony pojemnościowe zwykle zapewniają lepszy atak.

Mikrofony overhead to najczęściej para stereo. Nie tylko rejestrują dźwiękowy obraz stereo, ale też odbierają dźwięki ze wszystkich talerzy ze stałym poziomem głośności. Mikrofony pojemnościowe z płaską charakterystyką częstotliwościową zapewniają precyzyjną reprodukcję dźwięków w zakresie górnego pasma. Mikrofony są umieszczone powyżej zestawu perkusyjnego i są skierowane na talerze. Im bliżej talerzy się one znajdują, tym mniejszy jest udział sygnałów z pozostałych instrumentów zestawu perkusyjnego.

W wielu przypadkach mikrofony overhead zapewniają też wystarczający poziom sygnału i brzmienie z hi-hatu, dzięki czemu nie musimy używać oddzielnego mikrofonu do nagłośnienia hi-hatu. Jeśli zajdzie taka potrzeba, umieszczenie małego mikrofonu pojemnościowego z dala od podmuchu powietrza, który powstaje, gdy hi-hat jest zamykany i w odległości 10 centymetrów od talerzy powinno być dobrym punktem do znalezienia odpowiedniego brzmienia. Prostsza metoda omikrofonowania perkusji jest stosowana wobec zestawów jazzowych i w innych aplikacjach, gdzie pożądane jest uzyskanie otwartego i naturalnego brzmienia.

Powszechne jest użycie kilku mikrofonów nad danymi sekcjami bębnów. Również jeden wysokiej jakości mikrofon umieszczony w pewnej odległości i skierowany na cały zestaw może dobrze zebrać brzmienie całego zestawu z odpowiednim udziałem akustyki pomieszczenia. Dodatkowe mikrofony mogą być użyte do wzmocnienia brzmienia określonych lub częściej używanych instrumentów zestawu (zwykle werbla i bębna basowego).

Gitara akustyczna

Mikrofon pojemnościowy z małą membraną jest najczęściej używany do omikrofonowania gitary akustycznej – nie mniej mikrofon z dużą membraną powinien również zapewnić bardzo dobre rezultaty. Skierowanie mikrofonu bezpośrednio na otwór rezonansowy powoduje uzyskanie basowego, dudniącego i pełnego brzmienia. Jeśli mikrofon jest zbyt blisko otworu rezonansowego, słychać ruchy ręki i z tego powodu powinno zachować się odpowiednio dużą odległość. Przesunięcie mikrofonu w kierunku szyjki doda składowych harmonicznych i jasności brzmienia, ale też pojawią się dodatkowe dźwięki progów.

W zależności od indywidualnych preferencji może to być pożądane, ale nie jest powszechne. Zrównoważone brzmienie zapewnia umieszczenie mikrofonu między otworem rezonansowym a strunociągiem. W celu uzyskania dobrze zbalansowanego i naturalnego brzmienia potrzebne są dwa mikrofony. Jeden z nich jest skierowany na pudło rezonansowy, a drugi jest skierowany na szyjkę (w okolice 12 progu). Mikrofonem skierowanym na pudło rezonansowe może być mikrofon z dużą membraną w celu zapewnienia najlepszej reprodukcji niskich częstotliwości. W zależności od akustyki pomieszczenia ten mikrofon może być również umieszczony jeden metr od gitary.

Gitara elektryczna / Bas elektryczny

Chociaż omikrofonowanie gitary elektrycznej lub basowej nie oznacza umieszczenia mikrofonu bezpośrednio przy instrumencie, ale przy głośniku, cały czas jest definiowane jako omikrofonowanie instrumentu. Przed umieszczeniem mikrofonu przy kolumnie głośnikowej musimy dokładnie sprawdzić, gdzie znajdują się głośniki. Bardzo często w kolumnie są zamontowane dwa lub cztery głośniki.

Przesuwając mikrofon w kierunku krawędzi membrany głośnika uzyskujemy ciemniejsze brzmienie. W centralnej części membrany głośnika dźwięk jest bardziej zbalansowany i ma większy „kop”. Efekt zbliżeniowy powoduje eksponowanie niskich częstotliwości, gdy mikrofon kierunkowy jest umieszczony bardzo blisko głośnika. Odsunięcie mikrofonu od głośnika powoduje zmniejszenie basów, a mikrofon odbiera też więcej dźwięków pomieszczenia.

Krytycznym punktem w omikrofonowaniu gitar elektrycznych oraz basowych jest bardzo wysoki poziom ciśnienia akustycznego i z tego powodu do tych aplikacji najczęściej wykorzystywane są mikrofony dynamiczne. Jeśli preferujemy mikrofon pojemnościowy, powinniśmy sprawdzić, czy jest on w stanie odbierać wysokie ciśnienia akustyczne.

Fortepian

Właściwe omikrofonowanie fortepianu jest bardzo trudne. Z jednej strony jest to instrument o bardzo dużej rozpiętości tonalnej – z zakresem częstotliwości od 27,5 do 4200 Hz i składowymi harmonicznymi sięgającymi 12000 Hz. Z drugiej strony istnieje niezliczona ilość sposobów rozmieszczenia mikrofonów.

Dostępnych jest wiele artykułów oraz książek, które opisują różne sposoby omikrofonowania fortepianu. W tym przewodniku przedstawiono tylko kilka podstawowych reguł. Jedną wspólną zasadą obowiązującą przy omikrofonowaniu fortepianu jest typ używanego mikrofonu. Zazwyczaj mikrofon pojemnościowy z małą membraną jest najlepszym wyborem, a w przypadku chęci uzyskania dźwiękowego obrazu stereo – para takich mikrofonów. Niskie częstotliwości znajdują się z lewej strony, a wysokie częstotliwości z prawej strony, w ten sposób słyszy je pianista. Pokrywa powinna być otwarta w celu zapewnienia najlepszego brzmienia. Zamiast użycia mikrofonów kardioidalnych można też eksperymentować z mikrofonami wszechkierunkowymi, które zazwyczaj brzmią bardziej naturalnie. Może to przyczynić się do osiągnięcia lepszych rezultatów.

Standardowym sposobem omikrofonowania fortepianu jest umieszczenie mikrofonów około 30 do 60 cm nad strunami. Jeden z nich jest skierowany na struny basowe, a drugi na struny wiolinowe. Im bliżej młoteczków przysunięte są mikrofony, tym dźwięki mają mocniejszy atak i brzmią jaśniej. Jednak głośniejsze stają się też dźwięki pracy mechaniki instrumentu – młoteczków i tłumików. W każdym z przypadków znalezienie optymalnej pozycji „sweet spot” i odpowiednie ustawienie w niej mikrofonów jest najistotniejszą czynnością, ponieważ przesunięcie mikrofonu tylko o kilka centymetrów może dramatycznie zmienić brzmienie.

Pozostałe instrumenty

Wcześniej zostały krótko opisane instrumenty, które są najczęściej wykorzystywane podczas nagrywania domowego. W tym krótkim przewodniku nie jest możliwe wyjaśnienie w szczegółach technik mikrofonowych dla poszczególnych mikrofonów. W odniesieniu do pozostałych instrumentów zwykle najlepsze rezultaty daje użycie mikrofonu pojemnościowego z małą membraną. Trzeba pamiętać, że pozycja mikrofonu wobec określonych instrumentów jest bardzo różna i z tego powodu testowanie oraz eksperymentowanie jest jedną z podstawowych dróg osiągnięcia brzmienia, którego oczekujemy.

Nagrywanie całego zespołu oznacza potrzebę dysponowania indywidualnymi ścieżkami oraz mikrofonami dla wszystkich instrumentów lub głosów. W celu uzyskania najlepszych rezultatów brzmieniowych powinniśmy rejestrować ścieżki jedną po drugiej z poszczególnymi instrumentami oraz partiami wokalnymi. W taki sposób możemy uniknąć przesłuchów między instrumentami, np. perkusja jest zbyt głośna na ścieżce gitary. Omikrofonowanie całego zespołu z użyciem tylko jednego lub dwóch mikrofonów zwykle nie zapewnia dobrych rezultatów brzmieniowych, ale też może być użyte, gdy chcemy nagrać pewne pomysły.